własnoręczne echo

 

 

Cienki tom ukazał się na początku 1989 roku – zawierał streszczenie wykładów przygotowane przez Foucault do “Annuaire du Collège de France”. Ostatnie napisane własnoręcznie przez niego streszczenie dotyczy roku akademickiego 1981-1982, w którym wykłady poświęcił “hermeneutyce podmiotu”. Pod koniec można przeczytać następujące przypomnienie zasad stoickich: ,,Tym, co stanowi o szczególnej wartości medytacji o śmierci, jest nie tylko fakt, że odnosi się ona do czegoś co opinia publiczna powszechnie wyobraża sobie jako największe nieszczęście, nie tylko to, że pozwala ona przekonać się o tym, że śmierć nie jest złem; medytacja ta sprawia, że możemy antycypująco, by tak rzec, rzucić wstecz spojrzenie na swoje życie. Jeśli zatem ktoś postrzega się jako człowieka znajdującego się w zasięgu śmierci, może ocenić każdą akcję, którą właśnie zamierza podjąć, podług jej wartości. Śmierć, opowiada Epiktet, dopada rolnika przy pracy w polu, żeglarza podczas nawigacji. «A ty, przy jakim zajęciu chcesz zostać dopadnięty przez śmierć?». Seneka spoglądał na chwilę śmierci jako na ten moment, w którym człowiek staje się niejako sędzią samego siebie i może zmierzyć postęp moralny, jaki udało mi się osiągnąć aż do owego ostatniego dnia. W liście XXVI pisze: «Jak daleko się posunąlem, śmierci uwierzę. Bez lęku przygotowuję się na ten dzień, gdy bez sztuczek nijakich i fałszywych ozdób sądzić będę o sobie, czy tylko odważnie mówię, czy też czuję się odważny»” /Foucault, Resumes des cours 1970-1982/
Jakież osobliwe echo budzi dzisiaj tych kilka zdań.

(C) Michel Foucault. Biografia, Didier Eribon,  przełożył Jacek Levin, wydawnictwo KR